Gedwongen terugkeer naar Soedan door EU-lidstaten

De gedwongen terugkeer van migranten naar Soedan leidde begin 2018 tot veel aandacht in de Belgische media en politiek. Naar aanleiding van verhalen over de slechte behandeling van teruggekeerde migranten voerde het Belgische Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen een onderzoek uit. Onderdeel hiervan was een onderzoek van EMN België in EU-lidstaten naar gedwongen terugkeer.

België onderzocht het volgende:
 

  • hoeveel migranten zijn, zowel vrijwillig als gedwongen, teruggekeerd naar Soedan in 2016 en 2017?
  • wordt de situatie van teruggekeerde migranten gevolgd?
  • is het terugkeerbeleid afhankelijk van de achtergrond van een migrant, bijvoorbeeld de herkomstregio of etniciteit?

Naast België werkten 22 EU-lidstaten en Noorwegen mee aan het onderzoek. Eerder publiceerde Amnesty International een kritisch statement over terugkeer naar Soedan dat werd opgepakt door de media.

Onderzoeksresultaten

Uit het Belgische onderzoek bleek het volgende:
 

  • Meerdere lidstaten voeren gedwongen en/of vrijwillige terugkeer uit naar Soedan. In de meeste lidstaten gaat het om een relatief laag aantal. Italië en Noorwegen hadden het hoogste aantal migranten die gedwongen terugkeerden in 2016-2017 (meer dan tien). Duitsland, Finland, Frankrijk en Tsjechië maakten geen cijfers openbaar. Nederland meldde in deze periode één migrant die gedwongen terugkeerde. 
  • De lidstaten met het hoogste aantal migranten die vrijwillig terugkeerden naar Soedan in 2016-2017 zijn Nederland en het Verenigd Koninkrijk (in beide landen meer dan twintig).
  • De meeste lidstaten voeren geen gedwongen terugkeer uit als er een risico is op overtreding van Artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Dit artikel omvat het verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling. Bij een asielaanvraag wordt automatisch op dit artikel getoetst. Echter, de meeste lidstaten geven niet specifiek in de antwoorden aan hoe dit bepaald wordt als een migrant geen asiel aanvraagt.
  • Geen enkele lidstaat volgt systematisch de situatie van migranten die zijn teruggekeerd naar Soedan.
  • Enkele lidstaten laten weten dat ze het profiel, de etniciteit en/of de herkomstregio van de migrant meenemen in de asielaanvraag. Echter, de meeste lidstaten geven aan dat dit niet het geval is bij de terugkeerprocedure. 
     

Vergelijkend onderzoek EU-lidstaten (samenvatting ad hoc onderzoek): ‘EMN ad hoc query on return to Sudan’, 14 March 2018

Vergelijkend onderzoek EU-lidstaten (volledige ad hoc onderzoek): ‘EMN ad hoc query on return to Sudan’, 18 January 2018