De effectiviteit van inreisverboden en andere overeenkomsten voor terugkeer migranten

Lidstaten van de Europese Unie (EU) zetten  verschillende regelingen in bij het laten terugkeren van migranten van buiten Europa naar hun landen van herkomst. Zo kan aan een migrant een inreisverbod worden opgelegd. Daarnaast bestaan er zogeheten terugname- en overnameovereenkomsten voor migranten die een land moeten verlaten.  Het EMN onderzocht de toepassing van de Terugkeerrichtlijn, het inreisverbod, en de terugkeer- en overnameovereenkomsten.

Vrouw die met financiële steun van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) met haar kinderen is teruggekeerd naar Zimbabwe. Met het geld heeft ze de boerderij van haar familie uitgebreid, met succes. | Foto: Jenniffer Dew | IOM, 2013
Vrouw die met financiële steun van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) met haar kinderen is teruggekeerd naar Zimbabwe. Met het geld heeft ze de boerderij van haar familie uitgebreid, met succes. | Foto: Jenniffer Dew | IOM, 2013

Het inreisverbod moet voorkomen dat migranten, eenmaal teruggekeerd, weer opnieuw een Schengenland binnenkomen. Bij een terugnameovereenkomst neemt een land een eerdere migrant weer op, bij een overnameovereenkomst neemt een land een migrant van een ander land over.

De praktijk in Nederland

Ook Nederland past het  inreisverbod toe in het terugkeerproces. De effectiviteit hiervan kan echter met de beschikbare gegevens onvoldoende worden vastgesteld. Dit komt omdat het gebruik van de regeling onvoldoende wordt geregistreerd.

Terug- en overnameovereenkomsten worden in Nederland ingezet als migranten gedwongen moeten vertrekken. Voor migranten zonder identiteitspapieren is dit niet altijd mogelijk.

In Nederland wordt het aantal verzoeken tot terugname of overname van een migrant pas sinds 2013 geregistreerd. Uit de cijfers uit 2013 bleek dat landen migranten vaak daadwerkelijk weer opnemen. Terugnameovereenkomsten lijken dan ook het terugkeerproces te bevorderen.

De praktijk in Europa

Ook op Europees niveau worden inreisverboden onvoldoende bijgehouden om de effectiviteit te kunnen beoordelen. Over nut en noodzaak van de overnameovereenkomsten bestaat geen twijfel. Toch werken lidstaten hierin soms onvoldoende samen, of antwoorden ze te laat op aanvragen voor het overnemen van migranten. Dat beperkt soms de effectiviteit van de overeenkomsten.

Onderzoek Nederland: 'Inreisverboden en terug- en overnameovereenkomsten in de Nederlandse praktijk', juli 2014

Vergelijkend EU-onderzoek: 'Good practices in the return and reintegration of irregular migrants: Member States' entry bans policy and use of readmission agreements between Member States and third countries' (Synthesis Report), December 2014