Terugkeer van afgewezen asielzoekers uit Nederland en de EU

De Europese Unie (EU) moedigt afgewezen asielzoekers aan vrijwillig terug te keren. Als ze dat niet willen, of als de landen van herkomst niet meewerken, dan gaan EU-lidstaten daar verschillend mee om. Maatregelen van lidstaten variëren van tijdelijk uitstel van vertrek tot het geven van een verblijfsstatus.

Nigeriaanse migranten stappen in een vliegtuig om terug te keren naar Nigeria. | Foto: IOM, 2012
Nigeriaanse migranten stappen in een vliegtuig om terug te keren naar Nigeria. | Foto: IOM, 2012

Dat blijkt uit het EMN-onderzoek ‘The Return of Rejected Asylum Seekers: Challenges and Good Practices’ (november 2016) dat in 25 lidstaten is uitgevoerd. Het onderzoek maakt inzichtelijk hoe de verschillende EU-lidstaten omgaan met afgewezen asielzoekers en welke maatregelen ze nemen om de terugkeer zo effectief mogelijk te laten verlopen. Het EMN Nederland onderzocht hiervoor de situatie in Nederland.

Stijging asielaanvragen stelt EU voor uitdaging

Het aantal asielaanvragen in de EU is tussen 2011 en 2015 sterk gestegen. Hierbij kwam ook een grote druk te staan op de lidstaten om de terugkeer van afgewezen asielzoekers zo goed mogelijk te laten verlopen. Lidstaten stimuleerden dan ook vrijwillig vertrek, bijvoorbeeld door tijdelijke huisvesting aan te bieden, op voorwaarde dat de migrant later alsnog vrijwillig vertrekt. Ook proberen lidstaten om afgewezen asielzoekers te ontmoedigen door hen bij een tijdelijk verblijf alleen minimale rechten te geven, zoals de noodzakelijke medische zorg. Soms zetten lidstaten afgewezen asielzoekers in hechtenis om ervoor te zorgen dat ze ook daadwerkelijk vertrekken.

Onderzoeksvragen

Met het onderzoek brengt het EMN de aanpak in beeld van de terugkeer van afgewezen asielzoekers in EU-lidstaten. Onderzoeksvragen:

  • hoe ziet het beleid er uit ten aanzien van afgewezen asielzoekers die niet kunnen terugkeren naar hun land van herkomst
  • welke nieuwe maatregelen zijn er, door de hogere aantallen asielzoekers, om de terugkeer van afgewezen asielzoekers te versnellen?
  • wat zijn de grootste uitdagingen om afgewezen asielzoekers terug te laten keren, en welke maatregelen waren het meest effectief

 

Resultaten vergelijkend onderzoek EU-lidstaten: Terugkeer van afgewezen asielzoekers, uitdagingen en successen in de EU

Resultaten onderzoek Nederland: Het Nederlandse terugkeerbeleid voor  migranten zonder rechtmatig verblijf